(ئایەتی ٧ ی سورەتی غافیر و عەقیدەی ئەشعەریەکان)

پ.د. حسن المفتي

---

ئەگەر تێبفکرێین لەم ئایەتە پیرۆزە:{ ٱلَّذِینَ یَحۡمِلُونَ ٱلۡعَرۡشَ وَمَنۡ حَوۡلَهُۥ یُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡ وَیُؤۡمِنُونَ بِهِۦ وَیَسۡتَغۡفِرُونَ لِلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ۖ رَبَّنَا وَسِعۡتَ كُلَّ شَیۡءࣲ رَّحۡمَةࣰ وَعِلۡمࣰا فَٱغۡفِرۡ لِلَّذِینَ تَابُوا۟ وَٱتَّبَعُوا۟ سَبِیلَكَ وَقِهِمۡ عَذَابَ ٱلۡجَحِیمِ }(سُورَةُ غَافِرٍ: ٧). بە روونی بۆمان دەردەکەوێت کە عەقیدەی دروست و جوانی زانایانی ئەهلی سوننەتی ئەشعەریەکان هەڵقوڵاوی خودی قورئانی پیرۆزەو وەرگیراوە لە هەمان عەقیدەی (حملة العرش)ەوە، کە لە زانیارترینی دروستکراوانی خودان بە زات و صیفاتی (جل جلاله)، قورئان دەفەرموێت: هەڵگرانی عەرش کە لە جوملەی مەلائیکەی موقەڕرەبینن لەگەڵ ئەوەدا کە عەرشیان لەسەر شانە ئەوانیش وەک هەر بەندەیەکی تر (يسبحون بحمد ربهم) پاکی و بێگەردی بۆ خودا بڕیار دەدەن کە مونەززەهەو ناشوبهێنرێت بەهیچ دروستکراوێکی خۆی، هەروەها ستایشی بەردەوامی خودا دەکەن و نایشیبینن هەر وەک ئێمە، بەڵکو ئیمانیان بە وجوودی هەیە کە واجبەو دەیپەرستن، خۆ ئەگەر خودا لەسەر عەرشی بوایە وەک موجەسّیمەو موشەببیهەو وەهابییە دەڵێت، ئەوا دەیان بینی و قورئان نەیدەفەرموو ئەوانیش گەر (ويؤمنون به)، ئەوەش هاو واتایە لەگەڵ سەرەتای سورەتی البقرة دا: (الذين يؤمنون بالغيب)(سورة البقرة من الآية ٣).

پاشان ئایەتەکە دەفەرموێت: هەڵگرانی عەرشی ئەعزەم داوای لێخۆش بوونیش دەکەن بۆ بەندانی خودا لەسەر ڕووی زەوی.. چونکە ئەوانیش وەک ئەمان خودا نابینن و بڕواشیان پێی هەیە..چونکە وەک خودا دەفەرموێت: (لا تدركه الأبصار وهو يدرك الأبصار وهو اللطيف الخبير)(سورة الأنعام من الآية ١٠٣).

پاشان ئایەتەکەی سورەتی غافیر باس لە تەئویلی هەڵگرانی عەرش دەکات بۆ صیفاتی خودا، کە تەئویلی (وسعتَ کل شيء) دەکات بە عیلم و رەحمەتی نەک بە زاتی خۆی بونەوەری پڕکردبێت؛ یان وجودێکی مەکانی هەبێت، بەڵکو خودا بە ڕەحمەتی هەموو بونەوەری داپۆشیوەو وبە عیلمیشی موتتەلیعە بەسەر هەموو شتێکدا و هیچی لێ شاراوە نییە. بۆیە دەفەرموێت: (ربنا وسعت كل شيء رحمة وعلما)..هەر لەبەر ئەوەیشە لەپاش مەفعول(كل) دوو تەمیز هاتووە: (رحمة وعلما) بۆ فاعیلی (وسع) کە کە (تاء)کەیە، بۆیە تەئویلەکەی بەم شێوەی لێ دێتەوە :"وسعتْ رحمتُك وعلمك كل شيء من خلقك, فعلمت كل شيء، فلم يخف عليك شيء، ورحمت خلقك، ووسعتهم برحمتك" وەک پێشەوا ابن جرير الطبري له تفسیرەکەیدا (جامع البيان: ج١ص٣٥٥) فەرمویەتی.